Uniek prehistorisch grafveld bij Hambergeres in Enter wordt volledig opgegraven

De ontdekking werd gedaan tijdens een proefsleuvenonderzoek dat al eerder plaatsvond. In die sleuven kwamen opvallend veel archeologische sporen aan het licht. “In de bodem zijn duidelijke verkleuringen te zien, greppels die rondom langwerpige grafheuvels lagen,” vertelde archeoloog Hans Oude Rengerink van bureau Laagland Archeologie destijds. “Die langgerekte grafstructuren kennen we vooral uit de late bronstijd.” 

Laagland Archeologie

Het archeologisch onderzoek bij de Hambergeres staat onder leiding van Oude Rengerink. Hij lichtte tijdens een eerdere vergadering toe dat het gaat om een uitzonderlijk langbedden-grafveld. Volgens de archeoloog biedt de volledige opgraving een unieke kans om meer te leren over de mensen die hier zo’n 3000 jaar geleden leefden, overleden en begraven werden.

Zeldzaam in Twente

Langbedden-grafvelden zijn in Nederland uiterst schaars. In totaal zijn er slechts vijf tot tien bekend, vooral in Drenthe en delen van Noord-Brabant. In Twente is een grafveld van deze omvang nog niet eerder aangetroffen. Dat maakt de vondst bij de Hambergeres* extra bijzonder. De greppels rondom de langbedden zijn te vergelijken met de kringvormige structuren die bij andere grafheuvels zijn gevonden, maar in dit geval zijn ze aanzienlijk langer. De langbedden dienden als graven voor één of meerdere overledenen. 

Vondsten uit verschillende perioden

Naast de grafstructuren zijn er ook diverse andere vondsten gedaan. Zo zijn er bewerkte vuurstenen aangetroffen, die zelfs nog ouder zijn dan het grafveld zelf: naar schatting 7000 tot 8000 jaar oud. Uit de periode van het grafveld zijn vooral scherven gevonden, vermoedelijk restanten van urnen, waarin de as van gecremeerde overledenen werd bewaard en begraven. 

Ook zijn er paalkuilen gevonden. Die kunnen wijzen op nederzettingssporen, wat erop duidt dat er mogelijk in de directe omgeving mensen hebben gewoond. Waar die nederzetting precies lag, is nog niet bekend, maar archeologen verwachten dat die niet ver van het grafveld verwijderd is. 

Volledig onderzoek

In plaats van een beperkt onderzoek is ervoor gekozen om het volledige grafveld op te graven. Dat biedt volgens de archeoloog Oude Rengerink een unieke kans. “We gaan niet alleen documenteren en inmeten. Er komt veel meer bij kijken dan alleen veldonderzoek.” 

Tijdens de opgravingen worden onder meer crematieresten verwacht. Die kunnen uitgebreid worden onderzocht, bijvoorbeeld met isotopenanalyse. Daarmee kan mogelijk worden vastgesteld waar de begraven mensen vandaan kwamen. 

Daarnaast vindt fysisch-antropologisch onderzoek plaats, waarmee kan worden gekeken naar leeftijd, geslacht en samenstelling van de begraven populatie. Ook is er kans op bijgiften, die meer vertellen over het leven en de status van de mensen uit die tijd.

Aanwinst voor Enter

Als het plan definitief wordt, hopen de archeologen in juli te starten met de werkzaamheden. “Juli is een mooie periode om te graven”, klinkt het enthousiast. Voor het onderzoeksteam is het een unieke kans om kennis te vergaren, maar ook voor Enter betekent de ontdekking een belangrijke verrijking.

“Dit grafveld vertelt ons veel over een gemeenschap die hier honderden jaren heeft geleefd,” zegt Oude Rengerink. “Door dit onderzoek leggen we een belangrijk stuk geschiedenis vast en vergroten we onze kennis over het verleden van deze streek.”

...en Twente

Het team kijkt er dan ook naar uit om aan de slag te gaan met wat nu al wordt gezien als een van de meest bijzondere archeologische vondsten in Twente. 

* Enter is van oorsprong een lintbebouwing op de flank van de Hambergeres, die westelijk van het huidige dorp ligt. De es, ontstaan in de laatste ijstijd, is de belangrijkste reden van het ontstaan van Enter. Het karakter is met name door infrastructuren ernstig onder druk komen te liggen. De A1, de N347, de verbinding tussen Rijssen en Enter en zelfs een spoorlijn hebben aan alle kant aan het essencomplex geknaagd.